Tης Ελίνας Μαρμαρίδου, Ph.D.
(δημοσιευμένο στο περιοδικό Γιόγκα, τεύχος Σεπτεμβρίου 2009, με τον τίτλο: Το Ρέικι και η Γιόγκα σε αρμονία)

Το Ρέικι έχει πολλά κοινά σημεία με τη Γιόγκα. Αμφότερα αποτελούν θεραπευτικά συστήματα με πνευματικές προεκτάσεις, τα οποία εντάσσονται στις λεγόμενες συμπληρωματικές-εναλλακτικές θεραπείες. Το Ρέικι και η Γιόγκα αναπτύσσουν τις εσωτερικές δυνάμεις του ανθρώπου και τις συντονίζουν με την πρωταρχική πηγή ενέργειας του σύμπαντος. Παρά τον πνευματικό τους χαρακτήρα, δεν αποτελούν θρησκεία ούτε καν λατρεία ή αίρεση, αλλά είναι συμβατά με όλα τα θρησκευτικά συστήματα.

Το Ρέικι θεωρείται ότι αποκαλύφθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα σε έναν ιδιαίτερα πνευματικό άνθρωπο, τον Ιάπωνα Μικάο Ουσούι, μέσα σε μια ροή πνευματικού φωτός, που τον διαπέρασε από την κορυφή του κεφαλιού, στο ιερό όρος του βουδισμού Κουράμα, μετά από μία περίοδο προσευχής και νηστείας 21 ημερών. Παρόμοιου τύπου θεραπείες προϋπήρχαν σε όλους τους ανεπτυγμένους πολιτισμούς της αρχαιότητας.

Από την άλλη, κάποιοι θεωρούν ότι τα πανάρχαια χρόνια ο Μπράχμα ή Χιρανιαγκάρμπα έδωσε στους ανθρώπους τη Γιόγκα, την οποία, μετά από χιλιάδες χρόνια, οι μεγάλοι διανοητές, ο Γκωνταπάντα και, τον 2ο αιώνα π.Χ., ο Πατάντζαλι, διέδωσαν ως σύστημα που, με κάποιες διαφοροποιήσεις, έφθασε μέχρι τις μέρες μας. Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, η Γιόγκα ξεκίνησε από την υπερβόρεια παράδοση και πέρασε στην Ανατολή μέσω της ινδοευρωπαϊκής φυλής, ενώ τεχνικές της συναντούμε σε όλον τον αρχαίο κόσμο.

Το Ρέικι και η Γιόγκα, θεωρείται ότι εξισορροπούν το δεξί και το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου. Ως εκ τούτου, επιφέρουν την αρμονία ανάμεσα στο συνειδητό και το ασυνείδητο. Το δεξί ημισφαίριο λειτουργεί συνθετικά και αφορά στη διαίσθηση, τις προσλήψεις των αισθήσεων και ό,τι έχει να κάνει με την οπτική αντίληψη, τον χώρο και τη δημιουργικότητα. Η σκέψη εδώ είναι μη γραμμική, η επεξεργασία των πληροφοριών πολύ γρήγορη και η αντίληψη σφαιρική. Το δεξί ημισφαίριο ελέγχει την αριστερή μεριά του σώματος. Το αριστερό ημισφαίριο αναφέρεται στη λογική, τη γλώσσα και την αναλυτική σκέψη. Ο τρόπος σκέψης είναι γραμμικός και είναι αυτός ακριβώς τον οποίο μας μαθαίνουν στο σχολείο, όπου δίνεται βαρύτητα στα μαθηματικά και τη λογοτεχνία. Το αριστερό ημισφαίριο ελέγχει τη δεξιά μεριά του σώματος.

Η έλλειψη ισορροπίας μεταξύ των δύο ημισφαιρίων αποτελεί πηγή δυσαρμονίας. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που το αριστερό ημισφαίριο είναι πιο ανεπτυγμένο από το δεξί, το άτομο μπορεί να κυριαρχείται, σε κάθε ενέργειά του, από μια τετράγωνη λογική χωρίς ευελιξία. Αντίθετα, η μεγαλύτερη ανάπτυξη του δεξιού ημισφαιρίου μπορεί να έχει ως συνέπεια το άτομο να αεροβατεί όντας αποκομμένο από την πραγματικότητα.

Όταν τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου βρίσκονται σε ισορροπία, η αριστερή και η δεξιά μεριά του σώματος βρίσκονται σε συντονισμό, καθώς και τα όργανα που τους αντιστοιχούν. Το κεφάλι και η κοιλιακή χώρα, καθώς και τα αντίστοιχα όργανα, συλλειτουργούν αρμονικά. Κατ΄αυτήν την έννοια, όταν εξισορροπούνται τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου, βελτιώνεται σφαιρικά η υγεία του ατόμου και ευνοούνται οι ικανότητες μάθησης. Αυτή η ισορροπία ευνοεί τη χαλάρωση και τη συγκέντρωση. Ο άνθρωπος αποκτά την τάση να είναι πιο ευέλικτος στη σκέψη και τα συναισθήματα, να ξεφεύγει από την εγωκεντρική προσέγγιση των πραγμάτων και να έχει μεγαλύτερη ανεκτικότητα στις διαφορετικές απόψεις. Κατά συνέπεια, αποκτά μία πιο ολιστική προσέγγιση της ζωής.

Τόσο το Ρέικι όσο και η Γιόγκα, πέρα από το θεραπευτικό κομμάτι στο οποίο αφορούν, αποτελούν πνευματικά μονοπάτια εσωτερικής εξέλιξης και ανέλιξης στην πορεία του ανθρώπου προς το Θείο Φως. Και τα δύο, θεωρείται ότι επιφέρουν εναρμόνιση μεταξύ της ατομικής και της συμπαντικής συνείδησης. Τα κατώτερα τσάκρα εναρμονίζονται με τα ανώτερα, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να γίνεται πιο δεκτικός στην πνευματική διάσταση της ζωής και να αισθάνεται σε ένωση με τα υπόλοιπα πλάσματα της Δημιουργίας και το θείο.

Η λέξη ‘Ρέικι’ αποτελείται από δύο κινέζικα ιδεογράμματα, το ‘Ρέι’ και το ‘Κι’. Ανάλογα με τα συμφραζόμενα, κάθε κινέζικο ιδεόγραμμα έχει περισσότερες από μία σημασίες. Στον συγκεκριμένο συνδυασμό, το ιδεόγραμμα ‘Ρέι’ ερμηνεύεται ως ‘πρωταρχική πηγή ενέργειας του σύμπαντος’, ενώ το ‘Κι’ ως ‘ζωτική ενέργεια που εμψυχώνει τα πάντα’. Το ‘Ρέικι’ μεταφράζεται συνήθως ως ‘ζωτική συμπαντική ενέργεια’. Παρ΄όλο που αυτή η μετάφραση μπορεί να το περιορίζει νοηματικά, έχει έναν πρακτικό χαρακτήρα, γιατί με τρεις λέξεις μας δίνει να καταλάβουμε την ουσία. Μας βοηθά λοιπόν να έχουμε έναν αποτελεσματικό, κοινό κώδικα συνεννόησης. Ωστόσο, μπορεί να σημαίνει επίσης τον συντονισμό, την εναρμόνιση, τη σύνδεση της δικής μας ενέργειας με την πρωταρχική πηγή ενέργειας που κινεί τα πάντα στο σύμπαν, κάτι που επιφέρει την εναρμόνιση σε όλα τα επίπεδα, φυσικό, συναισθηματικό, νοητικό, πνευματικό και ενισχύει τη σύνδεση και με τα υπόλοιπα πλάσματα της Δημιουργίας.

Η λέξη "Γιόγκα" προέρχεται από τη σανσκριτική ρίζα ‘yug’ που σημαίνει ‘ένωση’. Στόχος της Γιόγκα θεωρείται η ευθυγράμμιση-ένωση όλων των διαστάσεων του ανθρώπου, σώματος-συναισθήματος-νόησης-πνεύματος μεταξύ τους και στη συνέχεια με το θείο, έπειτα από μία διαδικασία εσωτερικής ανάπτυξης. Η διαδικασία εξέλιξης αποτελείται από οκτώ σκαλοπάτια : 1) Γιάμα, 2) Νιγιάμα, 3) Ασάνα, 4) Πραναγιάμα, 5) Πρατυαχάρα, 6) Νταράνα, 7) Ντυάνα, 8) Σαμάντι. Αυτά τα οκτώ σκαλοπάτια μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: Στην πρώτη υπάγονται τα δύο πρώτα, το Γιάμα και το Νιγιάμα, που δίνουν κατευθύνσεις για την απομάκρυνση από τα πάθη και την καλλιέργεια των αρετών. Από αυτήν την άποψη, το Γιάμα και το Νιγιάμα αντιστοιχούν στις πέντε αρχές του Ρέικι του Μικάο Ουσούι, οι οποίες έχουν να κάνουν με μία διαδικασία εσωτερικής ανάπτυξης και εξέλιξης που οφείλει να αποτελεί στάση και πορεία ζωής τόσο για τον θεραπευτή, όσο και για τον θεραπευόμενο. Η τήρηση αυτών των πέντε αρχών αποτελεί προϋπόθεση για την ενδυνάμωση και ανάπτυξη της δυνατότητας να εφαρμόζουμε το Ρέικι ως θεραπευτές και να είμαστε όσο το δυνατόν καλύτεροι δέκτες του Ρέικι ως θεραπευόμενοι.

Αυτές οι πέντε αρχές είναι οι εξής:

1. Μόνο για σήμερα, μη θυμώνεις
2. Μόνο για σήμερα, μην ανησυχείς
3. Μόνο για σήμερα, να είσαι ευγνώμων
4. Μόνο για σήμερα, δούλεψε σκληρά
5. Μόνο για σήμερα, να είσαι καλός με τους άλλους

Πίσω από τον φαινομενικό χαρακτήρα των παραπάνω παραινέσεων, υπάρχει ένα βαθύτερο νόημα στο οποίο χρειάζεται να διεισδύσουμε. Τότε, οι πέντε αρχές του Ρέικι μπορούν να ερμηνευτούν ως εξής:

Ζώντας στο εδώ και τώρα με πλήρη συνείδηση,

1. προσπάθησε να ανακαλύψεις με ψύχραιμη σκέψη την πραγματική αιτία του θυμού σου και δράσε εποικοδομητικά για να εξαλείψεις τον φόβους σου που τροφοδοτούν τον θυμό
2. αναγνώρισε τους φόβους και τις ανασφάλειες πίσω από την ανησυχία σου, ανάλυσε, κατανόησε, άφησε, προχώρα
3. έχε στον νου ότι η ευγνωμοσύνη δυναμώνει την εμπιστοσύνη και ενισχύει τη ροή
4. δoύλεψε για να κάνεις την πνευματικότητα να ανθίσει, πρώτα μέσα σου και ύστερα μέσα στους άλλους, αξιοποίησε τα ταλέντα σου και τη δουλειά σου ως μέσα γι΄αυτόν τον σκοπό
5. αγάπα τον πλησίον σου ως σεαυτόν

Μετά από μία προσεκτική ανάγνωση των παραπάνω πέντε αρχών και των προεκτάσεών τους, συνειδητοποιεί κανείς ότι στις πέντε αρχές του Ρέικι δεν αντιστοιχούν μόνο το πρώτο και το δεύτερο σκαλοπάτι της γιόγκα, Γιάμα και Νιγιάμα, αλλά και το πέμπτο, το Πρατυαχάρα, καθώς και το έκτο, το Νταράνα, και το έβδομο, το Ντυάνα. Το Πρατυαχάρα αφορά στη χαλιναγώγηση των αισθήσεων που εκτρέπουν τον νου από την εσωτερική συγκέντρωση και ενδοσκόπηση. Το Νταράνα και το Ντυάνα, μέσω της βαθιάς συγκέντρωσης σε ένα αντικείμενο προσοχής, σχετίζονται με την επικέντρωση στο εδώ και τώρα. Το τέταρτο σκαλοπάτι, το Πραναγιάμα, έχει να κάνει με την τέχνη της αναπνοής και την ομαλή ροή της ενέργειας στο σώμα χάρη σ΄αυτήν. ‘Πράνα’ είναι η ζωτική ενέργεια, κάτι ανάλογο με το ‘Κι’ του Ρέικι. Πραναγιάμα είναι η μέθοδος με την οποία τα αποθέματα της εσωτερικής ζωτικής ενέργειας αυξάνονται χάρη σε ειδικές τεχνικές αναπνοής. Κάτι ανάλογο με το Πραναγιάμα έχουμε στο Ρέικι, όπου ο θεραπευτής χρησιμοποιεί διαφορετικές τεχνικές εισπνοής-εκπνοής για να ανοιξει και να καθαρίσει τα ενεργειακά του κανάλια, καθώς και για να χαλαρώσει ψυχή και σώμα προτού προχωρήσει στην καθεαυτή θεραπεία.

Το έκτο σκαλοπάτι, το Νταράνα, μέσω της βαθιάς συγκέντρωσης της προσοχής σε έναν στόχο, οδηγεί στο έβδομο, το Ντυάνα, τον διαλογισμό, ο οποίος οδηγεί στο όγδοο και τελικό, το Σαμάντι, που αφορά στη φώτιση, τον τελικό προορισμό του ανθρώπου, δηλαδή το θείο και την ένωση μ΄αυτό. Οι αναλογίες με την εφαρμογή του Ρέικι τόσο ως αυτοθεραπεία όσο και ως θεραπεία είναι εμφανείς: κάθε φορά που ο θεραπευτής περνά τα χέρια πάνω από ένα συγκεκριμένο σημείο στο σώμα του θεραπευόμενου, εστιάζει την προσοχή του σ΄αυτό, στα ανάλογα σύμβολα που διαγράφει επάνω του και στα αντίστοιχα μάντρα. Το αποτέλεσμα είναι η παρατεταμένη εστίαση του θεραπευτή στο αντικείμενο προσοχής του, που είναι ο θεραπευόμενος, αλλά και του θεραπευόμενου σε μία κατάσταση μη σκέψης, κάτι που προσδίδει στη θεραπευτική συνεδρία έναν έντονα διαλογιστικό χαρακτήρα και για τους δύο. Εκτός από τα κάθε είδους θεραπευτικά αποτελέσματα που είναι δυνατόν να επιτύχει κανείς με το Ρέικι, επέρχεται ταυτόχρονα το άνοιγμα, η ενδυνάμωση και εναρμόνιση των ενεργειακών του κέντρων. Η εναρμόνιση ωφελεί και τα επτά κύρια τσάκρα, από το πρώτο, που σχετίζεται με τη γείωση και την απτή πραγματικότητα, μέχρι το έβδομο, που σχετίζεται με την πνευματικότητα και την υπέρβαση. Το άτομο γίνεται δεκτικό στο πνευματικό, την κάθετη ενέργεια εκ των Άνω. Ποθητός στόχος και τελικός προορισμός, η ένωση με το Θείο Φως.

Το τρίτο σκαλοπάτι της Γιόγκα, το Ασάνα, είναι το μόνο που δεν παρουσιάζει κάποια φαινομενική αντιστοιχία με το Ρέικι. Το Ασάνα έχει να κάνει με στάσεις του σώματος που προάγουν την υγεία. Πρόκειται για έναν ενεργητικό, μέχρι σ΄έναν βαθμό, τρόπο διατήρησης ή αποκατάστασης της διαταραγμένης ισοροπίας, ενώ στο Ρέικι, αυτή η διατήρηση ή αποκατάσταση γίνεται πιο παθητικά: ο θεραπευόμενος είναι καθιστός ή ξαπλωμένος, ή ακόμα και όρθιος, αλλά ακίνητος, ενώ ο θεραπευτής περνά τα χέρια επάνω από κάποια σημεία του σώματος, που χρειάζεται, για να επέλθει η διαταραγμένη ισορροπία, μέσα στο πλαίσιο μιας ατμόσφαιρας διαλογιστικού χαρακτήρα και για τους δύο.

Το Ρέικι μπορεί να συνδυαστεί με επιτυχία με τη Γιόγκα σε ειδικές συνεδρίες χαλαρωτικού και θεραπευτικού χαρακτήρα και/ή ανάπτυξης του μυικού συστήματος ταυτόχρονα, ανάλογα με τις ανάγκες. Οι ασκήσεις της Γιόγκα, προσαρμοσμένες σε κάθε περίπτωση, συμπληρώνονται πολύ αρμονικά με την ευεργετική, ανακουφιστική δράση του Ρέικι, και στο άτομο που εφαρμόζονται επέρχεται μία εσωτερική γαλήνη, που μπορεί να επιφέρει την αναζωογόνηση και ανακίνηση του ενεργειακού δυναμικού του, το οποίο με τη σειρά του μπορεί να φέρει την ίαση, αλλά και να τοποθετήσει το άτομο μέσα σε μία συνεχή πορεία εσωτερικής ανάπτυξης κι εξέλιξης με στόχο την αυτογνωσία, την εντόπιση της θεϊκής σπίθας μέσα του και την απώτερη ένωσή του με το Θείο Φως.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 
Lübeck, Walter-Peter, Frank Arjava-Rand, William Lee, La Quintessence du Reiki, εκδ.Niando, 2002
Mannschatz, Marie, méditation, εκδ.Vigot, γαλλική μετάφραση της Sabine Boccador, 2007
http://ceclair.fr/developpement-personnel/pensez-vous-plutot-avec-lhemisphere-gauche-ou-lhemisphere-droit-du-cerveau-775
http://totalreikimastery.com/general-reiki/2008/02/10/theory/reiki-and-yoga/
www.sos-athens.gr/portal/pdfs/eisagogi%20mistikismo/yoga.pdf